Szczerze mówiąc, nie sądziłem, że w długopisie 3D może się zepsuć coś poważnego. Działanie jest proste: nagrzewa się dysza, mała rolka (zębatka) podaje wkład, plastik się topi i mamy chwilę, by zrobić coś ciekawego z długopisu 3D. A jednak zapchanie zdarzyło się nam już kilka razy — w dyszy i w otworze, do którego wchodzi wkład.
W skrócie
- Nie wciąga filamentu — poczekaj, aż długopis skończy się nagrzewać, sprawdź tryb (PLA/ABS), utnij stopioną końcówkę wkładu i włóż go jeszcze raz.
- Wkład utknął — przytrzymaj przycisk cofania przy nagrzanym długopisie; nie przepychaj go innym wkładem ani niczym, czego nie ma w zestawie.
- Zapchana dysza — podnieś temperaturę i przepchnij resztki nowym wkładem; zaschnięty plastik z zewnątrz zdrap, gdy dysza jest tylko lekko ciepła.
- Nie nagrzewa się / ERR — najczęściej za słaby zasilacz albo przegrzanie; zasilacz 5 V 2 A, a przy ERR kilka minut przerwy.
- Używaj wkładów 1,75 mm z materiału, który obsługuje Twój długopis.
Dlaczego długopis 3D nie wciąga filamentu?
Długopis 3D wciąga wkład dopiero wtedy, gdy dysza osiągnie temperaturę roboczą — do tego czasu silnik zwykle nie rusza albo zębatka nie da rady przepchnąć twardego plastiku. Najczęstsze przyczyny, gdy długopis 3D nie pobiera filamentu:
- Długopis jeszcze się nagrzewa. W popularnych modelach z wyświetlaczem nagrzewanie trwa ok. 70–100 sekund; dopiero gdy dioda zmieni kolor (np. z czerwonej na zieloną), wkład zacznie wchodzić.
- Zły tryb materiału. PLA topi się w niższej temperaturze niż ABS — w instrukcji SUNLU SL-300 to 160–180 °C dla PLA i 180–210 °C dla ABS. Wkład ABS w trybie PLA nie stopi się porządnie i zablokuje dyszę.
- Stopiona, zgrubiała końcówka wkładu. Po wyjęciu wkładu jego koniec jest zwykle rozpłaszczony — nie wejdzie w otwór albo zębatka zacznie się po nim ślizgać. Utnij go nożyczkami tak, żeby końcówka była równa.
- Zła średnica albo materiał. Większość długopisów 3D przyjmuje wkład 1,75 mm. Długopisy niskotemperaturowe (np. dla młodszych dzieci, na wkłady PCL topiące się w ok. 60 °C) nie stopią PLA ani ABS.
- Resztki poprzedniego materiału. Jeśli w środku został ABS, a włożyłeś PLA i ustawiłeś tryb PLA, dysza się zatka — patrz czyszczenie dyszy.
Kilka dni przed napisaniem pierwszej wersji tego poradnika córka przyszła do mnie z problemem: wkład nie wychodzi. Pokazała mi lekko wygięty drugi wkład, którym próbowała przepchać zapchany długopis 3D. W tej sytuacji musiałem wkroczyć ja, cały na biało — jak to rozwiązałem, opisuję niżej.
Długopis 3D nie wciąga filamentu PLA
Przy PLA sprawdź po kolei: czy wybrany jest tryb PLA (albo temperatura w zakresie z instrukcji), czy długopis skończył się nagrzewać, czy końcówka wkładu jest równo ucięta i czy w środku nie zostały resztki ABS. Część instrukcji (np. SUNLU) zaleca też wkłady producenta — tani filament o niepewnej średnicy potrafi się zakleszczyć w podajniku.
Jak naprawić zapchany długopis 3D — krok po kroku
- Włącz długopis, wybierz tryb zgodny z wkładem i poczekaj, aż się w pełni nagrzeje (lampka gotowości).
- Przytrzymaj przycisk cofania (w SUNLU: „Unload” przez ok. 3 sekundy), aż silnik wypchnie wkład z powrotem, i delikatnie go wyciągnij.
- Utnij nożyczkami stopioną, zgrubiałą końcówkę wkładu.
- Włóż wkład ponownie i lekko go wsuwaj, aż zębatka sama go złapie.
- Jeśli z dyszy nadal nic nie wychodzi, podnieś temperaturę i przepchnij resztki nowym wkładem.
- Jeśli wkład w ogóle nie chce wyjść ani wejść — przejdź do sekcji o zablokowanym wkładzie.
Końcówka długopisu 3D nagrzewa się do ponad 200 °C (w 3Doodlerze do 240 °C). Naprawy robi dorosły, a dziecko przy włączonym długopisie powinno być pod opieką. Nie dotykaj dyszy palcami i nie odkręcaj jej, jeśli instrukcja Twojego modelu tego nie przewiduje.
Jak wyjąć wkład z długopisu 3D
Najprościej — wstecznym biegiem. Długopisy 3D takie jak SUNLU SL-300A mają przycisk cofania wkładu: gdy wkład się zablokuje, można go wycofać. Córka ma dziś właśnie ten model i kilka razy wyjmowaliśmy w ten sposób zablokowany wkład. W SUNLU przytrzymuje się „Unload” ok. 3 sekund przy zielonej lampce, silnik sam cofa wkład (do ok. 50 sekund), a potem wyciąga się go delikatnie z otworu.
Zaletą tego długopisu jest też regulacja temperatury zależnie od materiału — w razie czego można mocniej rozgrzać końcówkę i dopiero wtedy cofnąć wkład, który stawia opór.
Zablokowany wkład, który nie chce wyjść
Gdy wkład utknął tak, że cofanie nie pomaga, z pomocą przyszedł mi drugi długopis, który mam — 3Doodler Create (producent przeznacza go dla osób od 14 lat). W zestawie jest cienki drucik o długości ok. 20 cm — jakby producent wiedział, że ten model będzie się zapychał. Dzięki temu drucikowi udało mi się przepchnąć wkład przez dyszę.
To zresztą oficjalna metoda 3Doodlera: według pomocy producenta drucik (cleaning rod) wkłada się od strony końcówki nagrzanego długopisu przy włączonym cofaniu, żeby wypchnąć wkład tylnym otworem — wymaga to zdjęcia dyszy kluczykiem z zestawu, więc to zadanie dla dorosłego i tylko według instrukcji.
W tańszych długopisach bywa odwrotnie: instrukcja SUNLU wprost zabrania wkładania czegokolwiek do otworu na wkład i do końcówki. Jeśli Twój model nie ma w zestawie narzędzia do przetykania, a cofanie przy nagrzanym długopisie nie pomaga, nie przepychaj wkładu innym wkładem, patyczkiem ani drutem — to już sprawa dla serwisu.
Jak wyczyścić długopis 3D i zapchaną dyszę
Gdy dysza, z której wychodzi wkład, zakleiła się z zewnątrz, sprawa jest prosta: zaschnięty nadmiar plastiku można zdrapać, uważając, żeby nie uszkodzić dyszy. Łatwiej idzie, gdy włączy się długopis i poczeka, aż dysza będzie lekko ciepła — wtedy plastik mięknie.
Gdy dysza jest zapchana od środka (z końcówki nic nie wychodzi albo wychodzi cienka nitka), instrukcja SUNLU zaleca podnieść temperaturę i prędkość podawania, żeby nowy wkład wypchnął resztki. Jeśli w środku został ABS, a rysujesz PLA, przełącz długopis na tryb ABS w najwyższej temperaturze i przepychaj PLA, aż z dyszy zacznie wychodzić czysty PLA.
Przy przechodzeniu z ABS na PLA ten sam producent radzi: wycofać ABS, przepchnąć PLA przez 2–3 minuty, odłączyć długopis na 3–5 minut, żeby ostygł, i dopiero potem włączyć go w trybie PLA.
Długopis 3D nie nagrzewa się, nie działa albo pokazuje ERR
- Nie nagrzewa się, diody migają na zmianę — w instrukcji SUNLU to objaw za słabego zasilacza albo powerbanku. Takie długopisy potrzebują 5 V i 2 A; zwykła ładowarka do telefonu albo port USB komputera może nie wystarczyć.
- Ekran nie świeci — wymień kabel albo zasilacz na inny, sprawny.
- ERR na wyświetlaczu — temperatura jest za wysoka dla trybu PLA. Odłącz długopis na ok. 3 minuty i włącz ponownie.
- Przestał działać w trakcie rysowania — wiele modeli usypia się po kilku minutach bezczynności (SUNLU SL-300 po 8 minutach); wystarczy wcisnąć przycisk podawania.
- Dioda długo świeci na czerwono — 3Doodler podaje, że nagrzewanie trwa 60–90 sekund; jeśli po tym czasie i ponownym włączeniu dalej nie jest gotowy, zgłoś to do serwisu.
Filament się cofa, „klika” albo wychodzi z bąbelkami
Terkotanie przy stojącym wkładzie oznacza zwykle, że zębatka ślizga się po filamencie: dysza jest za zimna albo zatkana, albo końcówka wkładu jest zgrubiała. SUNLU w takiej sytuacji radzi wycofać wkład i włożyć nowy (albo równo ucięty) — a jeśli plastiku wychodzi za mało, podnieść temperaturę albo prędkość.
Jeśli wkład się cofa, choć tego nie chcesz, sprawdź, czy nie trzymasz przycisku cofania albo nie włączyłeś trybu ciągłego podawania podwójnym kliknięciem — w wielu modelach jeden przycisk ma kilka funkcji.
Bąbelki w wychodzącym plastiku to według instrukcji SUNLU znak zbyt wysokiej temperatury — obniż ją. Strzelanie i syczenie przy dyszy to z kolei typowy objaw wilgotnego filamentu: woda w plastiku zamienia się w parę. Wkłady trzymaj w zamkniętej torebce, najlepiej z pochłaniaczem wilgoci.
Jak uruchomić długopis 3D, żeby się nie zapychał
- Podłącz długopis do zasilacza o odpowiedniej mocy i wybierz materiał (PLA/ABS).
- Poczekaj na koniec nagrzewania, dopiero potem wsuń wkład 1,75 mm do otworu z tyłu, aż zębatka go złapie.
- Po skończonym rysowaniu wycofaj wkład i odłącz zasilanie — zostawiony w środku wkład to najczęstsza przyczyna zapchania przy następnym włączeniu.
- Odcinaj stopione końcówki wkładów przed ponownym włożeniem.
- Przy dłuższym rysowaniu rób przerwy — SUNLU zaleca 10 minut przerwy po godzinie ciągłej pracy.
Jak w ogóle zacząć zabawę i co da się zrobić z długopisu, pisałem we wpisie długopis 3D, czyli kreatywna zabawa, a o podkładkach i szablonach — w poradniku na czym rysować długopisem 3D.
Kiedy oddać długopis 3D na gwarancję
Oddaj długopis do sprzedawcy albo serwisu, gdy mimo sprawnego zasilacza 5 V 2 A nie nagrzewa się, ERR wraca po ostygnięciu, silnik nie rusza w żadną stronę albo wkład zablokował się tak, że nie pomaga cofanie przy pełnej temperaturze. Nie rozkręcaj obudowy na własną rękę, zanim sprawdzisz warunki gwarancji. Przez 2 lata od zakupu możesz też reklamować towar u sprzedawcy z tytułu niezgodności z umową.
Jeśli naprawa się nie opłaca, porównanie modeli znajdziesz we wpisie jaki długopis 3D dla dziecka.
